Okolne destinacije

Timočka krajina je region u istočnoj Srbiji, izuzetno raznolike i bogate turističke ponude. Zanimljive geografske destinacije, arheološki lokaliteti, istorijski spomenici, manastiri, banje, pećine, folklor i dr. čine ovaj region jednim od najinteresantnijih u Srbiji. Prirodne lepote i neiscrpne mogućnosti doživljavanja nečeg novog - dotad neviđenog i nedoživljenog, često puta i mističnog, čine ovaj region privlačnim ne samo za onoga ko u njega dolazi po prvi put, već i za svakog posetioca, bez obzira koliko puta i gde bio u Timočkoj krajini.

Zaječar, kao središte ovog regiona, je nezaobilazan po čuvenoj Felix Romuliani ali i po tome što svi putevi za Timočku krajinu vode kroz Zaječar.
Želimo vam dobrodošlicu i prijatan boravak u Zaječar i sretan put u Timočku krajinu - ma gde želeli ići.
 
Stara planina
 
Stara planina se pruža duž jugoslovensko – bugarske granice u dužini od 130 km, zahvatajući u Srbiji teritoriju opština Zaječar, Knjaževac, Kalna, Pirot. Najveći i najviši deo planine nalazi se u opštinama Pirot i Knjaževac, a najviši vrh planine je Midžor (2.169 m).
Udaljena je 70 km od Niša, 100 km od Zaječara i 50 km od Knjaževca ili Pirota (čijim opštinama pripada najvrednijim delom), a od Beograda 330 km. Najbliže naseljeno mesto turističkom centru je selo Kalna, udaljeno 20 Km.
Osnovne karakteristike Stare planine su:
• prostrano područje gde je čovekov uticaj malo primetan, bogata konfiguracija terena sa oblicima reljefa izuzetnih estetkih vrednosti;
• bogata i dinamična hidrografija sa bistrom i hladnom vodom;
• raznovrsna i bogata vegetacija posebnih bioloških i pejzažnih vrednosti;
• bogat kolorit predela, tipična subalpska klima u visokom planinskom pojasu sa znatnim brojem sunčanih dana;
• obilne snežne padavine i višemesečno zadržavanje snežnog pokrivača, što omogućava upražnjavanje zimskih sportova i rekreacije na snegu tokom 4-6 meseci godišnje;
• izvanredni tereni sa severnom ekspozicijom za smučanje koji omogućuju trasiranje alpskih smučarskih staza najvišeg ranga, naročito na potezu Midžor – Babin zub.
Babin zub je jedan od vrhova Stare planine i nalazi se na 1.780 m/nv, na kojem je izgrađen poznati turističko-rekreativni centar.
Rekreativni centar «Babin zub» je udaljen 75 km od autoputa E-75 i aerodroma Niš, 35 km od autoputa T-80, 120 km od aerodroma Sofija, 150 km od Dunava i 330 km od Beograda. Dom se nalazi na severnoj strani Babinog zuba, na nadmorskoj visini od 1580m, na udaljenosti od 60 km od Knjaževca i 12 km od Crnog Vrha, najbližeg naseljenog mesta.
Do doma se stiže svakom vrstom terenskog vozila, autobusom, putničkim automobilom, putem koji je asfaltiran i redovno se održava. Planinarski dom je namenjen za smeštaj, ishranu, dnevni boravak, zabavu organizovanih grupa, sportista, izletničkih ili stručnih ekskurzija, za održavanje seminara, omladinskih kampova i sl. Planinarski dom radi tokom cele godine.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Planina Rtanj
 
Rtanj se nalazi severno od Soko Banje. Pravilnog je piramidalnog oblika. Sam greben Rtnja se pruža u pravcu istok - zapad, od grebena Pravca do sedla Lukavica. Rtanj je pokriven listopadnom i četinarskom šumom i pašnjacima a sa severne strane se nalaze kameni odseci Sitne i Crvene stene. Na istočnom kraju se nalazi najviša tačka planine, vrh Šiljak visok 1570 metara. Na zapadnom kraju planine nalazi se drugi, po visini, vrh Kusača visok 1402 m. Od vrha Šiljka na jugoistok počinje greben Pravac koji se nastavlja na Babu, mali planinu nastavak Rtnja. Šta je najzanimljivije:
a) Sportske i planinarske aktivnosti:
• U januaru se organizuje Božićni uspon na Rtanj.
• U avgustu se organizuje noćni uspon na Rtanj.
b) Kulturno istorijske znamenitosti:
• Na samom vrhu Šiljku se nalaze ostaci stare kapele.
• Soko Banja, viševekovno banjsko lečilište. Pored termomineralnih izvora ima i blagotvornu klimu sa visokom koncentracijom ozona u vazduhu.
• Soko Grad, staro utvrđenje na okuci Moravice.
c) Ako ste u Aleksincu posetite:
• Prva harmonika Srbije, skup harmonikaša.
• Adrovac kod Aleksinca, spomen crkva koja je podignuta na mestu gde je kao dobrovoljac u srpsko-turskom ratu poginuo pukovnik Rajevski. Veruje se da je on Lavu Tolstoju poslužio kao inspiracija za lik Vronskog u romanu Ana Karenjina.
d) Ako ste u Zaječaru posetite:
• Gamzigrad (Romulijana), 11 kilometara od Zaječara, utvrđena palata rimskog cara Galerija. Na Maguri, brdu pored utvrđenja, je sakralni kompleks gde su sahranjeni Galerije i njegova majka Romula.
• Gamzigradska banja Kako doći: Put Paraćin - Zaječar vodi sa severne strane planine. Sa tog puta se odvaja put za Soko Banju koji vodi sa istočne strane planine.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Planina Ozren
 
Ozren se nalazi severoistočno od Aleksinca. Najviša tačka je visine 1174 metra na vrhu Leskovik.
Šta je najzanimljivije:
a) Prirodno geografska bogatstva:
• Soko Banja, viševekovno banjsko lečilište. Pored termomineralnih izvora ima i blagotvornu klimu sa visokom koncentracijom ozona u vazduhu.
• Soko Grad, staro utvrđenje na okuci Moravice.
b) Ako ste u Aleksincu posetite:
• Prva harmonika srbije, skup harmonikaša.
• Adrovac kod Aleksinca, spomen crkva koja je podignuta na mestu gde je kao dobrovoljac u srpsko-turskom ratu poginuo pukovnik Rajevski. Veruje se da je on Lavu Tolstoju poslužio kao inspiracija za lik Vronskog u romanu Ana Karenjina.
Kako doći: Put koji iz Soko Banje ide južno do mesta Jezero i Vrelo, prolazi sa istočne strane planine. Iz Sokobanje postoji i put koji ide preko planine ali je lošeg kvaliteta.
 
Sokobanja
 
Sokobanja se nalazi u istočnoj Srbiji, 234 km od Beograda, na padinama planine Ozren, na nadmorskoj visini od 400 m. Prirodni lekoviti faktori Sokobanje su termo-mineralni izvori (temperature 28-45,5 o C), radioaktivni gas radon i izuzetno blagotvorna klima.
Sokobanjska kotlina je mala oblast u centralnom delu istočne Srbije, jasno ograničena sa svih strana planinama, do 1600 metara nadmodske visine. Ona leži izmedju planine Rtnja na severu, Ozrena, Leskovika i Device na jugu i izmedju moravske doline na zapadu i timočke na istoku.
Lepterija je izletište na padinama planine Ozren, pored samog izvora i toka reke Moravice. Naziv je dobila od grčke reči "elefteria"- slobodište. Na tom delu Ozrena nalazi se nekoliko geografskih fenomena: vodopad Ripaljka, najveći vodopad u Srbiji (11 m), pećina sa prirodnim ukrasima, a na proplancima Lepterije sreću se izvori radioaktivne vode koji se slivaju u Moravicu.
U blizini se nalazi Soko-grad, u kome su nekada davno živeli robovi. Oni su izlazili izvan zidina tvrdjave, da se slobodno prošetaju, i to su bili retki trenuci boravka u slobodi, pa je tako Lepterija i dobila naziv. Soko-grad je nekada bio bastion Rimljana, a na njegovim temeljima u XIV veku sagradjena je tvrdjava. Izvor Moravice je 10 km udaljen od ovog mesta. To je izuzetan prirodni fenomen, pošto se Moravica javlja od samog izvora kao razliven rečni tok. Kada se posmatra vodena površina, ne može se uočiti kako nastaje ova reka, jer su rečni izvori u dubini. Odavde Moravica teče tokom dugim 45 km i uliva se u Južnu Moravu kod Aleksinca kao njena desna pritoka.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Homoljske planine
 
Homoljske planine nalaze se severno od Žagubice i Krepoljina, a istočno od Petrovca na Mlavi. Najviša tačka je vrh Štubej, visok 940 metara Šta je najzanimljivije: a) Prirodno - geografska bogatstva:
• Ceremošnja, pećina sa severozapadne strane planine pored sela Ceremošnja. Pećina ima 775 metara istraženih kanala. Za turističku posetu je obezbeđeno 431 metar. U blizini se nalaze i botanički i etno park.
b) Ako ste u Kučaju posetite:
• Homoljski motivi, demonstracija starog načina ispiranja zlata u reci Pek. Takmičenje u pastirskim veštinama i pripremi jela.
c) Kulturno-istorijske znamenitosti:
• Manastir Gornjak, zadužbina kneza Lazara sa pećinskom isposnicom Grigorija Sinaita. Manastir je dosta stradao tomom vekova, sadašnja crkva je obnovljena na mestu stare koju su srušili Turci.
Kako doći: Put Požarevac - Majdanpek prolazi sa severne strane planine. Put Petrovac Na Mlavi - Žagubica - Jasikovo prolazi sa južne strane planine. Put Petrovac Na Mlavi - Kučevo prolazi sa zapadne strane planine.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Planina Beljanica
 
Planina Beljanica nalazi se u istočnoj Srbiji, severoistočno od Jagodine i zapadno od Bora. Sa svojim preko 1000 m visokim bilom razdvaja Homolje od Resave. Najviši vrh planine je 1339 m. Kraški sastav je uzrokovao prisustvo mnogobrojnih vrtača, jama, uvala i pećina. Centralna visoravan je uglavnom gola, a padine su pokrivene bukovim i hrastovim šumama, koje su povremeno i prašumskog tipa. U senkama velikih stabala ima dosta pečuraka, naročito vrganja. Moguće je da je Beljanica dobila ime zbog golih belih stena, koje iznad gustih tamnih šuma blješte na suncu. Izvora ima dosta, ali u glavnom na nižim delovima planine. Brojne su pastirske kolibe, ali stalnih naselja nema. Šta je najzanimljivije:
a)Prirodno-geografska bogatstva:
• Vrelo Mlave;
• Oko Beljanice se nalazi nekoliko pećina od kojih je najpoznatija Resavska pećina sa južne strane planine. To je jedna od najstarijih pećina u Srbiji, stara preko 80 miliona godina. Duga je 4,5 km od kojih je 800 m uređeno za posetioce;
• Vodopad Lisine, nalazi se blizu motela i planinarskog doma.
b)Kulturno-istorijske znamenitosti:
• Manastir Manasija (Resava), 8 km od Despotovca. Zadužbina despota Stefana Lazarevića. Manastir je okružen bedemom sa 11 kula. U manastiru je radila čuvena resavska prepisivačka škola.
Kako doći: Put Svilajnac - Bor prolazi sa južne strane Beljanice. Na tom putu između Stenjevaca i Strmostena je skretanje za Krepoljin koje prolazi i kroz Sladaju. Iz Sladaje postoji put lošeg kvaliteta preko Beljanice do Žagubice.
 
Kučajske planine
 
Kučajske planine se dele na Sevene i Južne Kučajske planine. Severne Kučajske planine se nalaze severno od Majdanpeka i Kučeva, uz desnu obalu Dunava. Najviša tačka na Severnim Kučajskim planinama je visine 727 metara. Južne Kučajske planine nalaze se istočno od Ćuprije i Praćina, a zapadno od Bora. Najviša tačka Južnih Kučajskih planina je visine 1158 metara.
Šta je najzanimljivije:
a) Prirodno-geografska bogatstva:
• Resavska pećina na severnoj strani Južnih Kučajskih planina. To je jedna od najstarijih pećina u Srbiji, stara preko 80 miliona godina. Duga je 4,5 km od kojih je 800 m uređeno za posetioce.
• Nacionalni park Đerdap.
b) Kulturno istorijske znamenitosti:
• Golubac, arheološko nalazište i ruševine starog grada iz XIV veka, leže na severnom delu Severnog Kučaja uz Dunav. Ova tvrđava sagrađena je u vreme primene hladnog oružja sa devet visokih četvorougaonih kula spojenih bedemima. Kasnije je prilagođena odbrani od vatrenog oružja a Turci su joj dodali i poligonalnu topovsku kulu.
• Lepenski Vir, arheološko nalazište iz doba neolita, nalazi se na istočnoj strani Severnog Kučaja, u neposrednoj blizini Donjeg Milanovca, uz Dunav. Naselje je staro oko 8000 godina, sa kulturnim slojem od
3,5 m i 59 otkrivenih kuća. To je višeslojno nalazište ribara čiji slojevi potiču iz perioda 6700-4500. godina pre nove ere. Nalazište je čuveno po klesanim dunavskim oblucima koje predstavljaju najstariju monumentalnu skulpturu u Evropi. Staništa ribara u obliku zarubljenog kružnog isečka svedoče o poznavanjima geometrije.
• Manastir Ravanica, na severnoj strani južnih kučajskih planina. Ravanica je zadužbina i grobna crkva kneza Lazara.
c) Ako ste u Kučaju posetite:
• Homoljski motivi, demonstracija starog načina ispiranja zlata u reci Pek. Takmičenje u pastirskim veštinama i pripremi jela.
Kako doći: Put Požarevac - Negotin prolazi sa južne strane Kučajskih planina. 
 
Deli Jovan
 
Deli Jovan se nalazi severoistočno od Bora, kao produžetak Miroča ka jugu. Najviša tačka je visine 1136 m na Crnom vrhu.
Šta je najzanimljivije:
a) Ako ste u Negotinu posetite:
• Narodni muzej.
• Rodna kuća Stevana Mokranjca.
• Mokranjčevi dani, takmičenje horova u septebru.
b) Ako ste u Zaječaru posetite:
• Gamzigrad (Romulijana), 11 kilometara od Zaječara, utvrđena palata rimskog cara Galerija. Na Maguri, brdu pored utvrdenja, je sakralni kompleks gde su sahranjeni Galerije i njegova majka Romula.
• Gamzigradska banja.
Kako doći: Sa puta Majdanpek - Negotin se odvajaju dva puta koji idu sa istočne i zapadne strane planine. Odvajanja su u mestima Plavna i Crnajka, a oba puta se spajaju pre Zaječara u mestu Salaš. Sa puta Plavna - Salaš se kod Sikole odvaja put koji vodi na sam vrh planine ali je lošeg kvaliteta.
 
Miroč
 
Miroč se nalazi na istoku Srbije, uz Dunav, zapadno od Kladova. Najviša tačka je visine 768 metara na vrhu Veliki Štrbac.
Šta je najzanimljivije:
a) Prirodno - geografska bogatstva:
• Nacionalni park Đerdap, prostire se na oko 100 kilometara uz Dunav, između Golupca i Karataša. Sastoji se od 4 klisure (Golubačka, Gospođin vir, Kazan, Sipska). U Đerdapu je Dunav mestimično širok više od 2 km i uzan do 150 m. Đerdap je prirodno strateško mesto sa brojnim istorijskim spomenicima i arheološkim nalazištima. Zanimljvo je da su na ovom prostoru očuvane biljne vrste od pilocena sa velikim brojem biljnih
vrsta koje su preživele ledeno doba. Najpoznatija edemska vrsta je đerdapska lala, koja postoji samo u Đerdapskoj klisuri.
b) Ako ste u Kladovu posetite:
• Tvrđavu Fetislam ili Novigrad.
• Arheološki muzej Đerdapa (leti 10-22, zimi 10-20 časova).
• Golubački kotlić (takmičenje u spremanju rubljih čorbi), krajem jula.
Kako doći: Put uz Đerdapsko jezero, Donji Milanovac - Kladovo, ide sa severozapadne strane planine. Sa tog puta se iz Tekije odvaja put za Petrovo Selo Kilome koji vodi preko planine ali je lošeg kvaliteta. 
 
Planina Stol
 
Planina Stol (1156 m), sigurno je najvažnija destinacija zaljubljenika u planinarenje. Nalazi se na svega 16 km od Bora. Stena sa atraktivnim terenima za alpinističko i sportsko penjanje, strane sa manjim nagibom pogodne za pešačenje do vrha , jezerce ispred samog doma, nepregledne livade bogate lekovitim biljem i gljivama, uredjena smučarska staza sa ski liftom, mir i tišina ( dom je jedini objekat u okolini), pružaju idealne uslove za bavljenje svim vidovima planinarenja, kao i za bazične pripreme svih ostalih sportista.
U podnožju Stola postoji planinarski dom sa 45 kreveta i livade pogodne za podizanje šatora.
Kako doći: Sa puta Bor - Gornjane se odvaja makadamski put do doma.
 
Borsko jezero
 
Borsko jezero je od Bora udaljeno 17 kilometara. Nalazi se u podnožju planine Crni vrh, a nastalo je 1959. godine podizanjem brane i akumulacijom voda rečice Valja Džoni, Marecove reke i dela sliva Zlotske reke. Zahvata površinu od 30 hektara, a dubina vode dostiže i 50 metara. Voda je prvenstveno namenjana rudarsko-industrijskim pogonima u Boru, ali isto tako omogućava i razvoj turizma. U letnjim mesecima temperatura vode dostigne i 25 stepeni, što je idealno za kupanje. Borsko jezero okruženo je listopadnim i četinarskim šumama, prirodnim zelenim proplancima i livadama, a uz nadmorsku visinu od 438 metara i umereno-kontinentalnu klimu čini biser turizma opštine Bor. Na samoj obali jezera izgrađen je hotel "Jezero", vile i vikend kućice. Motorizovanim turistima na raspolaganju je i Auto kamp.
Hotel "Jezero" raspolaže sa 250 postelja u jednokrevetnim, dvokrevetnim i trokrevetnim sobama i apartmanima. Hotel raspolaže zatvorenim bazenom, automatskom kuglanom, salama za stoni tenis, bilijar i šah, i dobro opremljenim trim kabinetom. Oko hotela su igrališta za fudbal, odbojku, rukomet, košarku, tenis i druge sportove. Tu su i uređene trim staze za šetnju i rekviziti za sportove na vodi.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Srebrno jezero
 
Srebrno jezero se nalazi na 120 km od Beograda, u opštini Veliko Gradište. Dugačko je 14 km, a široko 300 m. Na samoj obali jezera nalazi se i hotel "Srebrno Jezero".
 
Brestovačka banja
 
Brestovačka banja se nalazi u dolini Borske reke, na 10-ak km udaljenosti od Bora, na nadmorskoj visini od 385 m. Klima je subplaninska sa prosečnom godišnjom temperaturom od 22,5 o C. Banja ima osam termomineralnih izvora temperature 36,5-40,5 o C, od kojih se sedam nalazi u bazenima ozidanim kamenom, a jedan služi za punjenje kada. Nekadašnja vulkanska aktivnost i složen geološki sasatav terena uslovili su pojavu termomineralnih izvora. Po temperaturi vode pripadaju heteotermama (32-38°C) i hipertermama (40°C). U vodi ima kalijuma, kalcijuma, natrijuma, magnezijuma, hlora, joda, sulfata, karbonata i dr. Sve vode su bistre, pomalo žućkaste, bez gasnih mehurića, taloga i mirisa, a ukus im je alkalan. Prirodne oligomineralne lekovite vode Brestovačke Banje uspešno se koriste na više načina: pijenjem, ispiranjem, orošavanjem, aerosolom, kupanjem, a u fizikalnoj terapiji služe i kao pomoćna lekovita sredstva medikamentima.
U Brestovačkoj Banji se leče:
• neuralgije, malokrvnost i arterioskleroza
• oboljenja i povrede lokomotornog aparata (degenerativna reumatska oboljenja, reumatski i psorijatični artritis)
• hronična oboljenja zglobova
• posledice povreda kostiju i mekih delova (otoci, bolovi)
• oboljenja mišića (lumbago)
• hronična ginekološka oboljenja
• zapaljenja sluznice gornjih respiratornih organa
• zapaljenske promene na koži
• povećane diureze
• smanjenje želudačnog aciditeta
• oboljenja digestativnog trakta
• oboljenja bubrega
• oboljenja živaca
 
Smeštaj je obezbedjen u vilama "Srpska kruna", "Lucija", "Biljana" i "Toplica", kao i motelu "Izletnik". Gosti banje mogu da posete konak Kneza Miloša, izgrađen 1837. godine, turski hamam i restaurirano staro kupatilo.
Oko Brestovačke Banje se prostire šuma, na 90 hektara. Borsko jezero udaljeno je 4 km od banje, a u okolini se nalaze Bogovinska i Zlotske pećine. 
 
Termalni izvor Banjica
 
Termalni izvor Banjica (Rgoške banja) nalazi se na obali Svrljiškog Timoka, između sela Rgošte i rudnika Tresibaba i Podvis, kod Knjaževca. Poznat je od davnina i smatran svetim mestom, o čemu svedoči Bolvan, kameni masiv u blizini banje, na kome su stajali kipovi posvećeni božanstvima lekovitih voda ove banje. Prvo kameno kupatilo je sagrađeno 1910. godine, na mestu nekadašnjeg rimskog kupatila. U blizini se nalaze ostaci nekadašnje crkve i turskog kupatila. Po narodnom verovanju, ova lekovita voda, temperature 28,6 o C, leči reumu, išijas i neke nervne bolesti. Banja ima veoma povoljan položaj. Osim prigradskog, klisursko- kotlinskog i rečnog položaja ističe se jako pogodan saobraćajni položaj. Nalazi se neposredno uz selo Rgošte, po kome je dobila ime, pored puta Knjaževac - Podvis. Banja je preko ovog puta udaljena samo 1 km od puta Niš – Knjaževac - Zaječar. U Rgošku Banju se dolazi i železnicom. Na pruzi Niš-Prahovo je stanica Rgošte, koja je udaljena od Banje pola kilometra. 
 
ZLOTSKE PEĆINE
 
Lazareva pećina je poznata i kao Zlotska pećina. Od Zlota je udaljena 3 km, od Brestovačke Banje 14 km i od Bora 21 km. Ulaz u pećinu se nalazi na na levoj obali Lazareve reke, na nadmorskoj visini od 291 m.
Prve arheološke podatke o pećini dao je Feliks Hofman 1882. godine, a sedam godina kasnije i Jovan Cvijić.
Lazareva pećina se ubraja u grupu izvorskih speleoloških objekata. Ima dva kanala, od koji je stariji suv (fosilan), a mlađi rečni (aktivan). Pećinske kanale izgradila je pećinska reka. Ukupna dužina ispitanih kanala je 1.592 m. Od toga na "Glavni kanal" sa "Ulaznom dvoranom" otpada 623 m. Dužina suvih kanala i dvorana je 1.225 m, a periodično plavljenih 367 m. Ukupna površina podzemnih prostorija je 9.907 m 2 , a zapremina preko 52.000 m 3 .
Za posetioce je uređeno oko polovine istraženih kanala. Za turiste je zanimljiva "Ulazna dvorana", kao prvi susret sa neobičnim svetom podzemne tišine i večnog mraka. "Glavni kanal" je poprečnog preseka, na nekim mestima je širok 10 m, a visok 18 m. Pećinskim nakitom su bogate "Koncertna dvorana" i "Dvorana slepih miševa". Stalaktiti i stalagmiti, pećinski stubovi, draperije, bigrene i kalcitne kadice svih oblika i veličina zapažaju se svuda unaokolo, čineći prostor lepim i romantičnim. Najlepši i najveći primerci pećinskog nakita imaju i svoja imena: "Stogovi", "Fontana", "Plast", "Bizon", "Carska loža", "Dirigent", "Orkestar", "Slapovi", "Kula kneza Lazara" i dr.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Vernjikica
 
Vernjikica se nalazi 1,5 km od Lazareve pećine, u kanjonu Lazareve reke, na nadmorskoj visini od 454 m. Povezana je sa Lazarevom pećinom uređenom pešačkom stazom. Naziv pećine potiče od vlaške reči var, što znači krečnjak.
Prva istraživanja Vernjikice datiraju iz 1960. godine, a prilazna pešačka staza je uređena 1976. godine, kada je i završen projekat turističkog uređenja pećine.
Vernjikica je suva pećina, nastala u suvim krečnjacima, što je od značaja za izgled pećinskog nakita. Sastoji se iz više dvorana i suženja. Ukupna dužina kanala i dvorana je 1.015 m, ukupna površina je 13.000 m 2 i praktično je cela uređena za posetioce. Od ulaza u pećinu smenjuju se dvorane "Prijemna", "Kaskadna", "Vilingrad", "Ponor", "Koloseum", "Mramorje", "Sala oružja", "Mermerna" i "Siparska", a sve su dostupne turistima. Prava znamenitost ove pećine je dvorana "Koloseum", jedna od najvećih i najviših dvorana u pećinama Srbije. Ima oblik kruga, prečnika je 60 m i visine 59 m. Dvorana "Vilingrad" ima najlepši nakit, a speleolozi su najinteresantnijim oblicima dali slikovita imena: "Pećinski čovek", "Baba", "Obelisk", "Košnica" i dr.
Za Vernjikicu je karakterističan veliki broj stalaktita i stalagmita neobičnih oblika i boja. Masivni stub crvene boje na ulazu u "Vilingrad" visok je 8 m, a u dvorani" Koloseum" ističe se stalagmit "Kolos", visine 11,5 m, koji predstavlja zaštitni znak Vernjikice. Po neobičnosti oblika ističe se stalagmitska grupa "Godzila", visoka 10 m. Postoji i pećinski nakit koralne strukture. U "Mermernoj dvorani" nakit je izgrađen od kristalastog kalcita. Pažnju posetilaca privlače osvetljeni stalagmiti "Venera" i "Srebrna jela". "Sala oružja" je dobila ime po stalaktitima koji su u obliku kopalja, strela, bodeža i mačeva.
Pećina Vernjikica je zajedno sa Lazarevom pećinom i kanjonom Lazareve reke zaštićena Zakonom.
 
Resavska pećina
 
Resavska pećina se nalazi u istočnoj Srbiji, na području Gornje Resave, 20 km od Despotovca. Smeštena je u krečnjačkom brdu "Babina glava" na obodu kraškog polja "Divljakovac" i na nadmorskoj visini od 485 m. Ubraja se u red najstarijih pećina u našoj zemlji, jer je stara 80 miliona godina, a stariji nakit se procenjuje na oko 45 miliona godina. Njeno stvaranje je počelo pre velikog ledenog doba hemijskim i mehaničkim radom reke ponornice u krečnjačkoj geološkoj podlozi. Resavska pećina je otkrivena 1962. godine, iako su za nju i ranije znali čobani koji su se u pećinu sklanjali sa ovcama da bi se zaštitili od nevremena. Za posetioce je otvorena 1972. godine. Pećina je duga 4,5 km, detaljno je istraženo 2.830 m, a za posetioce je uređeno oko 800 m. Temperatura u Resavskoj pećini je konstantna tokom cele godine i iznosi +7°C, dok vlažnost vazduha varira od 80-100%.
Unutrašnjost pećine obiluje brojnim i raznovrsnim dvoranama, kanalima, galerijama, stubovima, stalaktitima, stalagmitima, draperijama i okamenjenim vodopadima. Pećinski nakit prisutan je već na samom ulazu, koji se nalazi na 485 m nadmorske visine. Nakit je nastao rastvaranjem kalcijum karbonata, a boja zavisi od minerala kroz koji je prošla voda. Pojavljuje se u tri boje, crvenoj (od oksida gvožđa), beloj (od kristalnog kalcijuma) i žutoj (od primesa gline).
Prilikom prolaska kroz pećinu posetioci se kreću spiralnom betonskom stazom, pravac obilaska je u jednom smeru, odnosno povratak nije istom stazom. Staza prolazi kroz različite dvorane na dva nivoa (gornja i donja galerija). Najniža tačka do koje dolaze posetioci nalazi se na 405 m nadmorske visine.U gornjoj galeriji obilaze se četiri dvorane. Prva je "Dvorana sraslih stubova ili kolonada", koja je ime dobila po stubovima koji su srasli od poda do tavanice, a sastoje se od kalcita žućkaste boje. U drugoj, "Dvorani košnica", tavanica je prekrivena stalaktitima koji se još uvek formiraju. Drugu i treću dvoranu spaja kanal crvenih breča koga u našoj zemlji ima samo u Resavskoj pećini. Kanjonski kanal je najsuvlji deo pećine i ne sadrži pećinski nakit. Po sredini kanala nalazi se ponor "Slepi tunel", dug 25 m, koji je ispitan, ali nije uređen za razgledanje.Kanjonskim kanalom stiže se do treće dvorane - "Predvorja istorije". Ime je dobila po tome što je u njoj nađen alat (kamena sekira, vrhovi kopalja), lobanja polarne lisice i ognjište praistorijskog čoveka. Kraćim tunelima, koji su naknadno probijeni, dolazi se do "Staze okamenjenih vodopada", sa "Orguljama". Dvorana je veoma akustična., a mogu se videti dva kristalno bela kipa, "Baba" i "Deda". Dužim veštačkim tunelom dolazimo do četvrte - "Kristalne dvorane", u kojoj se nalazi pećinski nakit poznatiji kao "Obešena ovca" i "Stopalo slona". Udubljenje u zidu pećine nastalo spajanjem stalaktita i stalagmite zove se "Zvono" ili "Kavez".
Resavska pećina pripada grupi prirodnih dobara od izuzetnog značaja, odnosno nacionalnog ranga. Uredbom Vlade Republike Srbije ona je dobila status zaštićenog spomenika prirode, uključujući i neposrednu okolinu površine 11 hektara.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Rajkova pećina
 
Rajkova pećina se nalazi se u istočnoj Srbiji, 2 km od Majdanpeka. Do nje vodi asfaltni put pored obale reke Mali Pek i veštačkog jezera Veliki zaton. Čitava okolina izvorišta malog Peka je bogata mešovitom šumom bukve, javora i hrasta i predstavlja jedinstveno prirodno i speleološko bogatstvo.
Rajkova pećina je dobila ime po čuvenom Rajku Vojvodi, za koga se pretpostavlja da je živeo u 19. veku. On je, po predanju, danju bio mehandžija, noću je pljačkao turske karavane, a blago sakrivao u ovoj pećini. Pećinu je prvi istražio geograf Jovan Cvijić 1894. godine, a istraživanje je nastavljeno tek sedamdesetih godina 20. veka, pod rukovodstvom dr Radenka Lazarevića. Za turiste je otvorena 1975. godine.
Ulazni deo pećine iz pravca sela Rajkova bio je nastanjen još u praistoriji, o čemu svedoči kameni čekić koji se čuva u arheološkoj zbirci Muzeja u Majdanpeku. Rajkova pećina je protočna pećina, kroz koju protiče Rajkova reka. Nakon izlaska iz pećine ona se spaja sa Paskovom rekom, koja takođe ističe iz pećine i tako nastaje Mali Pek.
Po svojim speleološkim kaarkteristikiama i morfogenetskoj evoluciji, jedna je od najinteresantnijih pećina u našoj zemlji. Pećina se sastoji od dva horizonta, odnosno ponorskog i izvorskog dela i u oba se razlikuju niži - hidrološki aktivni i viši - suvi horizont. Sa dužinom od 2.304 m do sada istraženih kanala najduža je pećina u Srbiji. Spajanjem rečnog i suvog kanala dobijena je kružna staza dužine 1.410 m, a turisti za sada obilaze delove rečnog i suvog horizonta dužine 633 m. Temperatura u pećini je + 8°C, relativna vlažnost vazduha je blizu 100%.
Rajkova pećina je bogata pećinskim nakitom različitih oblika, od snežno belog kristalnog kalcita, najkvalitetnijeg u Srbiji. Hodajući pećinskom stazom posetilac ima jedinstven doživljaj žuborenja bistre Rajkove reke koja odjekuje pećinskim prostorima "Ježeve dvorane", sa hiljadama kalcitnih cevčica na stropu. Zatim sledi prelazak preko rumenih bigrenih kada, pored "Zimske bajke"sa "Belim medvedom" i ulazak u "Kristalnu šumu" u kojoj se nalazi "Treperavo jezerce". Neke od najpoznatijih figura su i "Egipatska boginja", "Puž" ", "Panj sa gljivama" i druge.
 
Nacionalni park Đerdap
 
Nacionalni park Đerdap se nalazi u severoistočnom delu Srbije, na samoj granici sa Rumunijom. Park se prostire na površini od 63.680 ha, uz Dunav.
Dunav je međunarodna reka, dužine 2.888 km, druga po veličini u Evropi. Nastaje spajanjem reka Berge i Brigah, koje izviru na jugoistočnim obroncima planine Švarcvald (Nemačka), a velikom deltom uliva u Crno more. Dunav u dužini od 577 km prolazi kroz Srbiju i predstavlja žilu kucavicu rečnog saobraćaja u Evropi. Posebno je značajna kao najjeftiniji način transporta robe iz zapadne Evrope ka Crnom moru i dalje, ka Bliskom istoku.
Osnovni prirodni fenomen ovog područja je grandiozna Đerdapska klisura najduža i najveća klisura probojnica u Evropi. Posebne celine predstavljaju 4 klisure i tri kotline koje ih razdvajaju. To su Golubačka klisura, Gospođin vir, Kazanska i Sipska klisura.
Specifičan istorijski razvoj, vrlo povoljna đerdapska klima, složena mreža klisura, kanjona i dubokih uvala, ovaj prostor izdvajaju kao jedinstven evropski rezervat tercijarne flore, vegetacije i faune.
Flora Đerdapa se odlikuje ne samo raznovrsnošću i bogatstvom, nego i izrazitim reliktnim karakterom. Na prostoru parka opstaje preko 1100 biljnih vrsta. Od elemenata drevne flore tu su mečja leska, koprivić, orah, jorgovan, srebrna lipa, maklen, medunac, a posebnu vrednost predstavljaju šumske i žbunaste zajednice. Najpoznatija edemska vrsta u Đerdapu je đerdapska lala, koja postoji samo u Đerdapskoj klisuri.
Raznolikost staništa i zajednica se odrazila i na faunu koja poput flore, nosi obeležje reliktnosti. Na ovom prostoru se mogu sresti medved, ris, vuk, šakal, suri orao, sova ušara, crna roda kao i mnoštvo drugih vrsta.
Vrlo povoljni uslovi za život bili su razlog stalnog prisustva čoveka o čemu svedoče mnogi arheološki nalazi i kulturno-istorjski spomenici, kao što su naselje Lepenski vir, arheološki lokaliteti poput Dijane, Golubački grad, ostaci Trajanovog puta, Trajanove table, rimskog limesa, raznovrsni kasteli, do očuvanih primera narodne slovenske arhitekture.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Trajanova tabla
 
Kao nasleđe od neprocenjive vrednosti, na području opštine Kladovo otkrivene su i sačuvane kamene ploče na kojima je uklesan tekst bio posvećen završetku radova dva velika graditeljska poduhvata u Đerdapu - Put kroz Đerdap i izgradnja rimskog kanala u blizini hidroelektrane "Đerdap I". Ploče su poznate kao Trajanove table.
Put kroz Đerdap završen je 103. godine n.e. i ovaj veliki poduhvat ovekovečen je natpisom na ploči, koja je poznata kao Trajanova tabla (Tabula Traiana).
Trajanova tabla, koja je uklesana u stenu pravougaonog oblika (3,57x1,62 m). Na tabli je uklesan tekst na latinskom jeziku koji glasi: "IMPERATOR CEZAR, BOŽANSKOG NERVE SIN, NERVA, TRAJAN AVGUST GERMANIK, VRHOVNI SVEŠTENIK, ZASTUPNIK NARODA PO ČETVRTI PUT, SAVLADAVŠI PLANINSKO I DUNAVSKO STENJE, SAGRADI OVAJ PUT".
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Hidroelektrane Đerdap
 
Hidroelektrana "Đerdap" nalazi se na 943 km od ušća Dunava u Crno more. Glavni objekat je simetričan, sa prelivnom branom u sredini korita i po jednom elektranom i prevodnicom sa svake strane. Između prevodnica i obala su neprelivne brane. U svaku elektranu ugradjeno je po šest hidroagregata, ukupne snage 1068 MW.
Ugrađeni hidroagregati su vertikalne Kaplanove turbine. Brodske prevodnice su dvostepene. Korisna dužina je 310 m a širina 34 m. Po dimenzijama komore, ove prevodnice spadaju među najveće u svetu. Prevođenje traje 70-90 minuta. Propusna moć đerdapskog sektora Dunava, u odnosu na stanje pre izgradnje Sistema Đerdap, petostruko se povećalo.
Hidroelektrana "Djerdap II" je izgrađena 80 km nizvodno od HE "Đerdap I". Projekat obe hidroelektrane su uradili "Energoprojekt" iz Beograda i ISPH iz Bukurešta. Za razliku od prvog sistema, glavni objekat HE "Đerdap II" nije simetričan, ali svaka strana raspolaže podjednakim delovima.
 
Objekat HEPS "Đerdap II" čini: elektrana, brodska prevodnica, prelivna brana, neprelivna brana i put preko brane. Projektom je predviđena mogućnost da se preko brane izgradi železnička pruga.
 
 
 
 
 
 
 
 
Istorijske znamenitosti Đerdapa i Dunava
 
Lepenski Vir, arheološko nalazište iz doba neolita, nalazi se na istočnoj strani Severnog Kučaja, u neposrednoj blizini Donjeg Milanovca, uz Dunav. Naselje je staro oko 8000 godina, sa kulturnim slojem od 3,5 m i 59 otkrivenih kuća. To je višeslojno nalazište ribara čiji slojevi potiču iz perioda 6700-4500. godina pre nove ere. Nalazište je čuveno po klesanim dunavskim oblucima koje predstavljaju najstariju monumentalnu skulpturu u Evropi. Staništa ribara u obliku zarubljenog kružnog isečka svedoče o poznavanjima geometrije.
 
Šarkamen je kasnoantički lokalitet koji se nalazi na 25 km zapadno od Negotina. Ovaj rezidencijalno-memorijalni kompleks potiče s kraja III i početka IV veka, iz perioda rimske vlasti poznate pod nazivom Tetrarhija (vladavina četvorice). Sam kompleks carske palate, jedne od malog broja do sada potvrđenih van Rima, prostire se na 25 ha. Radovi su izvodeni na jednom od pet vidljivih objekata - Mauzoleju carice majke, u kome je 1996.godine otkriven set zlatnog carskog nakita (nalazi se u Narodnom muzeju u Beogradu), sa elementima koji datiraju čitav kompleks u period između 293. do 311.godine, odnosno u vreme vladavine Galerija i Maksimina Daje.
 
Ad Akvas je antički rimski grad, koji se nalazio na obali Dunava kod sela Prahova i u vreme svog najvećeg prosperiteta krajem II i početkom III veka brojao je između 15 i 20 hiljada žitelja. Pored Prahova nalazila se i velika luka u kojoj su pronađeni ostaci rimskih lađa i nekoliko nadgrobnih spomenika koji se danas nalaze u Muzeju Krajine u Negotinu.
 
Golubac   je sazidan na visokoj steni na desnoj obali Dunava, na samom početku Đerdapske klisure, početkom 14. veka. Jedan je od najbolje očuvanih srednjovekovnih gradova na tlu Srbije. U istorijskim izvorima prvi put se pominje 1335. godine. Bio je pod upravom kneza Lazara, despota Stefana i despota Đurđa. Krajem 15. veka osvajaju ga Turci, krajem 17. i početkom 18. veka pripada Austrijancima, a sve do 1867. godine bio je pod vlašću Turaka.
Strateški izuzetno značajan, ima nepravilnu osnovu i bedeme koje prate konfiguraciju terena. Zbog efikasnije odbrane, grad je unutar bedema pregrađen i podeljen na nekoliko celina, a devet masivnih kula međusobno su povezane bedemom i raspoređene tako da brane grad kako sa kopna, tako i sa vode.
U donjem delu grada, na obali Dunava, nalazila se palata, a uzvodno od nje Turci su sagradili nisku osmostranu kulu da bi zaštitili grad sa zapadne strane i obezbedili pristanište. Glavni ulaz u tvrđavu bio je na zapadnoj strani.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tvrđava Fetislam
 
Tvrđava Fetislam je najznačajniji spomenik kulture iz bliže prošlosti (Feht-ul-Islam - kapija mira). Podigli su je Turci posle osvajanja ovih krajeva Srbije. Utvrđenje čine dve zasebne celine, Mali i Veliki grad, koje su izgrađene u različitim razdobljima, a koje se razlikuju po koncepciji gradnje i fortifikacijskim odlikama. Mali grad, najpre je izgrađen radi okupljanja vojske za napad i osvajanje grada. Godinom izgradnje Malog grada smatra se 1524. godina, s obzirom na to da se u ugarskim izvorima, bez navođenja imena, govori o izgradnji utvrđenja preko puta Severina. Na osnovu očuvanih ostataka Malog grada može se zaključiti da je on imao sve odlike artiljerijske baze: bio je pravouganog oblika (90x30m), bio je zaštićen zidinim bedemom sa kružnim kulama na uglovima i puškarnicama u zidu. Ispod bedema, osim sa dunavske strane, protezao se rov preko koga se na dva mesta pokretnim mostovima stupalo u tvrđavu. U bedemu je postojala i treća kapija, koja se nalazila u blizini Dunava, a služila je da posada, u slučaju opasnosti skrivenim putem dođe do plovila i napusti tvrđavu. Veliki grad, kao deo celine fetislamskog utvrđenja, Turci su kasnije izgradili. Njegovoj izgradnji se pristupilo u periodu kada je Turska, iscrpljena dugotrajnim ratovima, bila primorana da posveti pažnju odbrani ranije osvojenih teritorija.
Iznad kapija koje su vodile u utvrdjenje bile su postavljene mermerne ploče s natpisima, koje su veličale sultana Mehmeda II.
 
Crkve i manastiri
 
Manastir Bukovo
 
Manastir Bukovo nalazi se na oko 3 km zapadno od Negotina okružen šumom. Smatra se da je podignut u vreme Kralja Milutina, krajem XIII ili početkom XIV veka i da ga je gradio Arhiepiskop Nikodim. Drugi, pak , izvori tvrde da ga podigao neki pop Nikodim u drugoj polovini XIV veka.
Prema arhitektonskim i stilskim karakteristikama manastiska crkva Svetog Nikole ima sličnosti sa moravskim stilom gradnje koji je karakterističan za period srpske Despotovine (XV vek). Najstarije i najvrednije freske su: Bogorodica sa Hristom - na svodu i freska Arhanđela Mihaila na ulazu u Crkvu. Poslednji sloj živopisa je rađen 1902. godine u romantičarskom maniru po nacrtu Steve Todorovića. Freske je uradio njegov saradnik, slikar iz Knjaževca, Milisav Marković. Zvono je manastiru poklonio Knjaz Miloš Obrenović, tridesetih godina XIX veka.
Danas je Bukovo muški manastir.
 
Manastir Vratna
 
Manastir Vratna se nalazi u blizini sela Vratna, na reci Jabuci, sakriven iza visokih stena. Osnivanje i ovog manastira pripisuje se miljeniku Kralja Milutina, Arhiepiskopu Nikodimu. Iznad manastira, pred samim ulazom u pećinu, u gotovo nepristupačnoj steni, nalaze se ruševine kelije Svetog Nikodima, osnivača manastira. Sama crkva je više puta rušena i obnavljana i nije sačuvala svoj prvobitni izgled. Većina ikona u manstiru ima rusko poreklo, a posebnu pažnju zaslužuju carske dveri iz XIX veka. U drugoj polovini XVIII veka manastir je opusteo, a obnovio ga je Stanko Frajkor, kasniji negotinski oborknez. Turci su ga spalili 1813. godine, nakon sloma Prvog srpskog ustanka, a ponovo ga je podigao Jon Tajkulica, 1837. godine. Poslednji put je manastir obnovljen 1937. godine prilogom koji je dao Milan ?ordević sa suprugom Perkom iz Metriša.
 
Manastir Koroglaš
 
Manastir Koroglaš nalazi se u neposrednoj blizini Negotina, kod sela Miloševo. Nema pouzdanih podataka ko ga je i kada zidao, ali se pretpostavlja da ga je zidao Kralj Milutin početkom XIV veka. Narodno predanje kaže da je na tom mestu sahranjen Kraljević Marko pošto je ranjen, na Šarcu, preplivao Dunav iz Vlaške, nakon bitke na Rovinama. Njemu je za dušu tu podignut manstir.